Bibliografia Recomanada UJI

Bibliografia recomanada · IR2129

Cercant les referències al catàleg...

  • Calvo, Patrici (2022).  Ética de la Inteligencia Robótica.  Castellón: Univ ersista Jaume I. García-Marzá, Domingo y Calvo, Patrici (2024). Algorithmic democracy.  A Critical Perspective Based on Deliberative Democracy , Cham: Springer.  García -Marzá, Domingo y González, Elsa (2014).  Ética . Castellón: Universitat Jaume I Cortina, Adela; García-Marzá, Domingo; Conill, Jesús (2003).  Public Reason and Applied Ethics. The Ways of Practical reason in a Pluralist Society . New York: Routledge Hidalgo, César A.; Orguian, Diana; Albo-Canals, Jordi; de Almeida, Filipa; Martín, Natalia (2020).   How Human Judge Machines . Cambridge (Massachusetts), The MIT Press.

  • UNITAT TEMÀTICA 1

  • Akiyama , Kazunori et al. (2019). First M87 Event Horizon Telescope Results. IV. Imaging the Central Supermassive Black Hole,  The Astrophysical Journal Letters, 875: L4: 1-52.

  • Beta   Writer  (2019).  Lithium-Ion Batteries: A Machine-Generated Summary of Current Research.  Cham: Springer.

  • Boden , Margaret A. (2017).  Inteligencia Artificial . Madrid: Turner Noema. 

  • Bostrom, Nick (2014). Superintelligence: Paths, Dangers, Strategies. Oxford, Oxford University Press. 

  • Cadwalladr , Carole (2017a). "The great British Brexit robbery: how our democracy was hijacked".  The Guardian ,  https://www.theguardian.com/technology/2017/may/07/the-great-british-brexit-robbery-hijacked-democracy .

  • Cadwalladr , Carole (2017b). "Cambridge Analytica a year on: 'a lesson in institutional failure”,  The Guardian ,  https://www.theguardian.com/uk-news/2019/mar/17/cambridge-analytica-year-on-lesson-in-institutional-failure-christopher-wylie .

  • Calvo , Patrici (2018).  The cordial Economy – Ethics, Recognition and Reciprocity .  Cham: Springer. 

  • Conill, Jesús (2019).  Intimidad corporal y persona humana. De Nietzsche a Ortega y Zubiri .  Madrid, Tecnos. 

  • Dasgupta , Subrata (2018).  Second age of computer science . Oxford: Oxford University Press.

  • Donati , Pierpaolo (2019).  Sociología relacional de lo humano .  Barañain: EUNSA. 

  • du  Sautoy , Marcus (2019).  The Creativity Code. How Ai is Learning to Write, Paint and Think . London: 4 th  State.

  • Elsom, John (2019).  State of Paralysis: A Cultural History of Brexit . Cambridge: The Lutterworth. 

  • Floridi , Luciano (2012). Hyperhistory and the Philosophy of Information Policies.  Philosophy & Technology ,  25 , 129-131.  https://doi.org/10.1007/s13347-012-0077-4

  • Gödel , Kurt (1930): Die Vollständigkeit der Axiome des logischen Funktoinenkalkúls / The completeness of axioms of the functional calculus of logic, Doctoral Thesis [English versión: Sólomon, Feferman (ed.) (1986), Kurt Gödel Collected Works. Voume I. Publications 1929-1936, Oxford, Clarendon Press, pp. 102-123].

  • Gutmann, Thomas (2019). “Dignidad y autonomía. Reflexiones sobre la tradición kantiana” [traducido por Carlos Emel Rendón], Estudios de Filosofía 59: 233-254.

  • Habermas , Jürgen (1987).  Theory of Communicative Action Vol. 2 Lifeworld and System: A Critique of Functionalist Reason.  Boston, Beacon Press.

  • Hammerman, Robin y Russell, Andrew L. (2016).  Ada's Legacy: Cultures of Computing from the Victorian to the Digital Age . ACM.

  • Hollings, Christopher; Martin, Ursula y Rice, Adrian (2018)  The Making of a Computer Scientist,  The Bodleian Library.

  • Jonsson , Oscar y Luca de Tena, Carlos (2019).  European Tech Insights. Mapping European Attitudes to Technological Change and its Governance.  https://www.ie.edu/cgc/research/european-tech-insights/

  • López de Mántar a s, Ramón y Meseguer, Pedro (2017).  Inteligencia Artificial , Madrid, Catarata. 

  • Lovelace, Ada (1843).  “Sketch of the analytical engine invented by Charles Babbage”.  London:  R. & J. E. Taylor .

  • Marco, María Jesús, Marco, Josep María, Prieto, Josep y Segret, Ramón (eds.) (2010).  Escaneando la informática . Barcelona: UOC.

  • Mayer-Schöenberger, Viktor & Cukier, Kenneth N. (2013).  Big Data. A Revolution that Will Transform How We Live, Work, and Think . Londres: John Murray Publishers. 

  • Mayor, Adrianne (2018).  Gods and Robots: Myths, Machines, and Ancient Dreams of Technology . Princeton : Princeton University Press.

  • Matsumoto, Tetsuzo (2018).  The Day AI Becomes God. The Singularity will Save Humanity .  Cambridge (NZ): Media Tectonics.

  • Monasterio ,  Anibal (2017). “Ética algorítmica: Implicaciones éticas de una sociedad cada vez más gobernada por algoritmos”,  Dilemata , 185-217. 

  • Norrie , T. et al. (2021). "The Design Process for Google's Training Chips: TPUv2 and TPUv3",  IEEE Micro , 41 (2), 56-63.

  • O’Brolcháin y Gordijn (2019). “Privacy challenges in smart homes for people with dementia and people with intellectual disabilities”, Ethics and Information Technology, 21 (3).

  • O’Neil, Cathy (2016).  Weapons of Math Destruction How Big Data Increases Inequality and Threatens Democracy . New York: Crown Publisher.

  • PwC (2021).  Global Digital Trust Insights Survey 2020.  https://www.pwc.es/es/publicaciones/transformacion-digital/global-digital-trust-insights.html

  • Quan-Haase, Anabel y Wellman, Barry (2005, febrero 16-20), How Computer Mediated Hyperconnectivity and Local Virtuality Foster Social Networks of Information and Coordination in a Community of Practice, paper presented at the  XXV International Sunbelt Social Network Conference , Redondo Beach, California.

  • Rumelhart ,  David E. , Hinton, Geoffrey E. y Williams, Ronald J.  (1986), “Learning representations by back-propagating errors”,  Nature  323: 533–536 

  • Sáez , Cristina (2018).   “ Augmanted democracy”. CCCBLAB, Cultural Research and Innovation,  http://lab.cccb.org/en/democracia-augmentada/ .

  • Saiz, Eva (2013). “La NSA infringió las normas de privacidad en miles de ocasiones”,  El País ,  https://elpais.com/internacional/2013/08/16/actualidad/1376631278_378738.html

  • Searle ,  John R. (1980). “Minds, Brains and Programs”,  Behavioral and Brain Sciences  3 (3): 417-457. 

  • Turing, Alan (1950). “Computing machinery and intelligence”,  Mind , LIX (236): 433-460.

  • Véliz, Carissa (2020). Privacy Is Power: Why and How You Should Take Back Control of Your Data. Londres: Transworld Publishers Ltd.

  • Younger ,  Alex (2016). “Remarks by the chief of the Secret Intelligence Service”,  https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=&ved=2ahUKEwjyvLCTk_PsAhVXiFwKHeugANYQFjACegQIAhAC&url=https%3A%2F%2Fwww.sis.gov.uk%2Fmedia%2F1155%2Fcs-public-speech-8-december-2016-final.doc&usg=AOvVaw3K087GRp0NoFgF6haJBBOO

  • Zhang, Xian-Da (2020). Machine Learning. En Xian-Da Zhang (ED.),  A Matrix Algebra Approach to Artificial Intelligence.  Singapore: Springer. 

  • Zuboff , Shoshana (2019).  The Age of Surveillance Capitalism. The Fight for a Human Future at the New Frontier of Power . New York: PublicAffairs.

  • Taina Bucher (2018).  If... Then: Algorithmic Power and Politics .  Oxford, Oxford University Press

  • UNITAT TEMÀTICA 2

  • Beta   Writer  (2019).  Lithium-Ion Batteries: A Machine-Generated Summary of Current Research.  Cham: Springer.

  • Brynjolfsson, Erik y McAfee, Andrew (2019).  The Second Machine Age: Work, Progress, and Prosperity in a Time of Brilliant Technologies.  Nueva York: Norton & Company.

  • Calvo , Patrici (2019a). “Democracia algorítmica: consideraciones éticas sobre la dataficación de la esfera pública”. Revista de CLAD. Reforma y Democracia  (74) ,  5-30. 

  • Davey, M. (23 de mayo de 2016).  « Chicago police try to predict who will shoot or be shot »,   The   New York Times .  Recuperado de  https://www.nytimes.com/2016/05/24/us/armed-with-data-chicago-police-try-to-predict-who-may-shoot-or-be-shot.html .

  • Floridi , Luciano y Sanders, J.W. (2004).  “On the Morality of Artificial Agents”,  Minds & Machines ,  14 , 349-379.

  • Gill, Tripat (2020). “Blame It on the Self-Driving Car: How Autonomous Vehicles Can Alter Consumer Morality”,  Journal of Consumer Research  47 (2): 272–291.

  • Helmore , E. (17 de junio de 2019).  «Profit over safety? Boeing under fire over 737 Max crashes as families demand answers»,  The Guardian .  Recuperado de  https://www.theguardian.com/business/2019/jun/17/boeing-737-max-ethiopian-airlines-crash

  • Kapek ,  Karel  (1920).   RUR. Robots Universales Rossum: obra en tres actos y un epílogo .  Barcelona: Círculo de Lectores, S.A.

  • Keane, John (2019), “The Second Machine Age Revolution: advice for humans”. Remarks on the future of artificial intelligence and robots first presented as a public lecture at the  School of Journalism and Communication , Tsinghua University, Beijing, January 2019.

  • Korenhof, Paulan, Blok, Vincent y Kloppenburg, Sanneke (2021) “Steering representations. Toward a critical understanding of Digital Twins”, Philosophy and Technology.  https://link.springer.com/article/10.1007/s13347-021-00484-1#citeas

  • Lee, Dave (21 de noviembre de 2019). “Autos sin conductor de Uber: la distracción humana que fue la "causa inmediata" de un fatal accidente en Arizona”, BBC.  https://www.bbc.com/mundo/noticias-50498044

  • Mayor, Adrianne (2018).  Gods and Robots: Myths, Machines, and Ancient Dreams of Technology . Princeton: Princeton University Press.

  • Norrie , T. et al. (2021). "The Design Process for Google's Training Chips: TPUv2 and TPUv3",  IEEE Micro , 41 (2), 56-63.

  • O’Neil, Cathy (2016).  Weapons of Math Destruction How Big Data Increases Inequality and Threatens Democracy . New York: Crown Publisher.

  • Reynolds, M. (4 de octubre de 2017).  « Biased policing is made worse by errors in pre-crime algorithms » ,  New Scientist .  Recuperado de   https://www.newscientist.com/article/mg23631464-300-biased-policing-is-made-worse-by-errors-in-pre-crime-algorithms/

  • Rueda, Jon (ed.) (2021).  Tecnologías socialmente disruptivas .  [Dilemata. Revista de Éticas Aplicadas] Madrid: CISC.

  • Sharkey , N., van Wynsberghe, A., Robbins, S., y Hancock, E. (2017).  Our Sexual Future with Robots . The Hague, Netherlands: Foundation for Responsible Robotics.  http://responsiblerobotics.org/wp-content/uploads/2017/07/FRR-Consultation-Report-Our-Sexual-Future-with-robots_Final.pdf

  • Siciliano, Bruno y Khatib, Oussama (2016).  Handbook of Robotics . Cham: Springer.

  • Hobsbawm, Eric (1962).  The Age of Revolution   1789-1848 . Londres: Weidenfeld & Nicolson (UK).

  • Wiener , Norbert (1948).  Cybernetics, or Control and Communication in the Animal and the Machine. Cambridge, Massachusetts: The MIT Press.

  • Wilkins, Neil (2020).  Robótica . Polonia: Amazon Fulfillment.

  • UNITAT TEMÀTICA  3

  • Apel, K.O. (1980). Towards a Transformation of Philosophy. London & Boston: Routledge & Kegan Paul.

  • Camps, V. y Cortina, A. (2007). “Las éticas aplicadas”. En  La aventura de la moralidad (paradigmas, fronteras y problemas de la ética) . Gómez, C. y Muguerza, J. (Eds.) (444-463). Madrid: Alianza. 

  • Conill, Jesús (2006).  Ética Hermenéutica. Crítica desde la Facticidad.  Madrid: Tecnos. 

  • Conill, Jesús (2019).  Intimidad corporal y persona humana. De Nietzsche a Ortega y  Zubiri. Madrid: Tecnos. 

  • Conill, Jesús (2021).  Nietzsche frente a Habermas. Genealogías de la razón . Madrid: Tecnos.

  • Cortina, Adela (1986).  Ética mínima . Madrid: Tecnos.

  • Cortina, Adela (1990).  Ética sin moral . Madrid: Tecnos.

  • Cortina, Adela (1993).  Ética aplicada y democracia radical . Madrid: Tecnos.

  • Cortina, Adela (1996). El estatuto de la ética aplicada. Hermenéutica crítica de las actividades humanas.  Isegoría .  Revista de Filosofía Moral y Política , (13), 119-134. 

  • Cortina, Adela (2003). “El quehacer público de las éticas aplicadas”. En  Razón pública y éticas aplicadas. Los caminos de la razón práctica en una sociedad pluralista . Cortina, Adela y García-Marzá, Domingo (Eds.) (13-44). Madrid: Tecnos. 

  • Cortina, Adela (2007).  Ética de la razón cordial. Educar en la ciudadanía en el siglo XXI.  Oviedo: Nobel.

  • Cortina, Adela (2010).  Justicia cordial . Madrid, Trotta.

  • Cortina, Adela (2013). Ética del discurso: ¿un marco filosófico para la neuroética?  Isegoría. Revista de Filosofía Moral y Política , (48), 127-148 

  • Cortina, Adela (2014).  ¿Para qué sirve realmente la ética?  Barcelona: Paidos.

  • Cortina, Adela; García-Marzá, Domingo; Conill, Jesús (2003).  Public Reason and Applied Ethics. The Ways of Practical reason in a Pluralist Society . New York: Routledge.

  • Cortina, Adela y Martínez, Emilio (1996).  Ética . Madrid, Akal.

  • Gracia, Diego (2004).  Como arqueros al blanco: estudios de bioética . Barcelona: Triacastela.

  • García-Marzá, Domingo (1992). Ética de la justicia.  J. Habermas y la ética del discurso . Madrid: Tecnos. 

  • García-Marzá, Domingo (2004).  Ética Empresarial: Del Diálogo a la Confianza.  Madrid: Trotta. 

  • García -Marzá, Domingo (2019a).  « Ética y democracia. Notas para una renovada ética del discurso »,  en González, Elsa; Siurana, Juan Carlos; López, José Luis y García-Granero, Marina (coords.)  Ética y democracia desde la razón cordial,  Granada: Comares, pp. 7-16.

  • García -Marzá, Domingo y González, Elsa (2014).  Ética . Castellón: Universitat Jaume I.

  • Habermas, Jürgen (1984).  Theory of Communicative Action Vol. 1: Reason and the Rationalization of Society . Boston: Beacon Press.

  • Habermas, Jürgen (1987).  Theory of Communicative Action Vol. 2 Lifeworld and System: A Critique of Functionalist Reason.   Boston, Beacon Press.

  • Habermas, Jürguen (1991).  Escritos sobre moralidad y eticidad . Barcelona: Paidós. 

  • Habermas, Jürguen (1999).  La inclusión del otro . Barcelona: Paidós.

  • Habermas, Jürguen (2000).  Aclaraciones a la ética del discurso . Madrid: Trotta.

  • Kant, Immanuel ( 2016) [1785].  Fundamentación para una Metafísica de las costumbres .  Madrid: Alianza editorial].

  • Katz R.V., Green, B.L., Kressin, N.R., James S.A., Wang, M.Q., Claudio, C., Russell, S.L. (2009). “Exploring the “Legacy” of the Tuskegee Syphilis Study: A Follow-up Study from the Tuskegee Legacy Project”.  J Natl Med Assoc  101(2): 179–183. 

  • Martínez , Emilio (1994).  El liberalismo ético-político de John Rawls: Una propuesta de igualdad democrática . Murcia: Servicio de Publicaciones de la Universidad de Murcia. 

  • Martínez , Emilio (1999).  Solidaridad liberal. La propuesta de John Rawls.  Granada: Comares. 

  • McIntyre, A. (2006).  Historia de la ética . Barcelona: Paidós.

  • National  Commission for the Protection of Human Subjects of Biomedical and Behavioral Research (1978).  Belmont Report. Ethical Principles and Guidelines for the Protection Sujects of Research . Whashinton D.C.: Government Printing Office. 

  • Thomas  S.B. y Quinn, S.C. (1991). The Tuskegee Syphilis Study, 1932 to 1972: implications for HIV education and AIDS risk education programs in the black community.  American Journal of Public Health  81 (11), 1498–1505.

  • UNITAT TEMÀTICA  4

  • Apel , K.O. (1980). Towards a Transformation of Philosophy. London & Boston: Routledge & Kegan Paul.

  • Asimov, Isaac (1982)   Foundation's Edge.  New York ,  Doubleday.

  • Asimov , Isaac (1950).  I, Robot . New York, Gnome Press.

  • Asimov , Isaac (1942). “Runaround” In: Campbell, J.W. (ed.),  Astounding Science  (pp. 94-103). New York, Fiction, Street and Smith Publication.

  • Floridi , Luciano (2012). Hyperhistory and the Philosophy of Information Policies.  Philosophy & Technology ,  25 , 129-131.  https://doi.org/10.1007/s13347-012-0077-4

  • Floridi , Luciano y Sanders, J.W. (2004). On the Morality of Artificial Agents,  Minds & Machines ,  14 , 349-379.

  • Conill, Jesús (2006a).  Horizontes de economía ética: Aristóteles, Adam Smith, Amartya Sen . Madrid: Tecnos.

  • Conill, Jesús (2006b).  Ética Hermenéutica. Crítica desde la Facticidad.  Madrid: Tecnos. 

  • Conill, Jesús (2019).  Intimidad corporal y persona humana. De Nietzsche a Ortega y Zubiri . Madrid: Tecnos. 

  • Conill, Jesús (2021).  Nietzsche frente a Habermas. Genealogías de la razón . Madrid: Tecnos.

  • Cotino, Lorenzo (2017). “ Big data e inteligencia artificial. Una aproximación a su tratamiento jurídico desde los derechos fundamentales”. Dilemata. Revista de Éticas aplicadas 24: 131-150.

  • Cortina, Adela (2017).  Aporofobia, el rechazo al pobre . Barcelona: Paidós.

  • Cortina, Adela (2010).  Justicia cordial . Madrid, Trotta.

  • Cortina, Adela (2007).  Ética de la razón cordial. Educar en la ciudadanía en el siglo XXI.  Oviedo: Nobel.

  • Cortina, Adela (1990).  Ética sin moral . Madrid: Tecnos.

  • Cortina, Adela (1986).  Ética mínima . Madrid: Tecnos.

  • Cortina, Adela; García-Marzá, Domingo; Conill, Jesús (2003).  Public Reason and Applied Ethics. The Ways of Practical reason in a Pluralist Society . New York: Routledge.

  • Donati, Pierpaolo (2019).  Sociología relacional de lo humano . Barañain: EUNSA. 

  • European Commission (2019).  Generar Confianza en la inteligencia Artificial centrada en el ser humano.  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ES/ALL/?uri=CELEX:52019DC0168

  • European Parliament (2017a).  European Parliament resolution of 14 March 2017 on fundamental rights implications of big data: privacy, data protection, non-discrimination, security and law-enforcement  ( 2016/2225(INI) ) ,  https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-8-2017-0076_ES.html

  • European Parliament (2017b).  Civil Law Rules on Robotics . Brussels.  https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-8-2017-0051_EN.html

  • European Parliament (2020).  Framework of ethical aspects of artificial intelligence, robotics and related technologies,  https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-9-2020-0275_EN.html

  • European Parliament (2021).  Proposal for a regulation of the European Parliament and the Council laying down harmonised rules on Artificial Intelligence (Artificial Intelligence Act) and amending certain Union legislative acts , EUR-Lex - 52021PC0206. Brussels.  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELLAR:e0649735-a372-11eb-9585-01aa75ed71a1

  • García -Marzá, Domingo (en prensa). “Discurse digital ethics: The moral value of the principle of explicability”.

  • García -Marzá, Domingo (2020). “ Contra el nuevo revisionismo democrático: el alcance del valor moral de la democracia en K.-O Apel ”,  Ethic@  19 (3): 569-591.

  • García -Marzá, Domingo (2019).  “ Ética y democracia. Notas para una renovada ética del discurso ”,  en González, Elsa; Siurana, Juan Carlos; López, José Luis y García-Granero, Marina (coords.)  Ética y democracia desde la razón cordial,  Granada: Comares, pp. 7-16.

  • García -Marzá, Domingo (2017). “De los códigos las auditorias éticas: una infraestructura ética para la comunicación de la responsabilidad social ” .  El Profesional de la Información  26(2), 268-276. 

  • García -Marzá, Domingo (2004).  Ética empresarial: del diálogo a la confianza . Madrid: Trotta.

  • García -Marzá, Domingo (1994).  “ Asesoría ética en la empresa: hacia un nuevo concepto de empresa ” , en  Cortina, Adela (coord.).  Ética de la empresa. Claves para una nueva cultura empresaria .  Madrid: Trotta.

  • García -Marzá, Domingo y González, Elsa (2014).  Ética .  Castellón: Universitat Jaume I.

  • Habermas , Jürgen  (1984).  Theory of Communicative Action Vol. 1: Reason and the Rationalization of Society . Boston: Beacon Press.

  • Habermas , Jürgen (1987 ).  Theory of Communicative Action Vol. 2 Lifeworld and System: A Critique of Functionalist Reason.  Boston, Beacon Press.

  • High -level expert Group on Artificial Intelligence (2019).  Ethics Guidelines for Trustworthy AI.  Brussels,   European Commission. Available at:  https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/d3988569-0434-11ea-8c1f-01aa75ed71a1  

  • High-level expert Group on Artificial Intelligence (2018).  Draft  Ethics Guidelines for Trustworthy AI.  https://wayback.archive-it.org/12090/20210105083335/https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/news/draft-ethics-guidelines-trustworthy-ai

  • Ingram , Brandon; Jones, Daniel, Lewis,  Andrew; Richards, Matthew; Rich, Charles y Schachterle, Lance  (2010).  A Code of Ethics For Robotics Engineers,  https://web.wpi.edu/Pubs/E-project/Available/E-project-030410- 172744/unrestricted/A_Code_of_Ethics_for_Robotics_Engineers.pdf

  • Mayer -Schöenberger, Viktor & Cukier, Kenneth N. (2013).  Big Data. A Revolution that Will Transform How We Live, Work, and Think . Londres: John Murray Publishers. 

  • Tambornino , Lisa; Lanzerath, Dirk; Rodrigues,  Rowena y Wright David (2019).  SIENNA D4.3: Survey of REC approaches and codes for Artificial Intelligence & Robotics (V1.0). Zenodo.   https://doi.org/10.5281/zenodo.4067990

  • Zuboff , Shoshana (2019).  The Age of Surveillance Capitalism. The Fight for a Human Future at the New Frontier of Power.  New York: PublicAffairs.

  • UNITAT TEMÀTICA  5

  • Bostrom, Nick (2016):  Superintelligence: Paths, Dangers, Strategie s.  Oxford, Oxford University Press.

  • Bowles , Samuel (2016).  The moral economy: Why good incentives are no substitute for good citizens . New Haven/London: Yale University Press. 

  • Calvo, Patrici (2018).  The Cordial Economy – Ethics, Recognition and Reciprocity .  Cham: Springer.

  • Calvo, Patrici (2017). “Ética de las cosas ante el desafío de la Industria 4.0”,  Corresponsables , http://www.corresponsables.com/actualidad/etica-en-la-industria .

  • Chen,  Xue-Wen y  Lin,  Xiaotong  (2014): “Big Data Deep Learning: Challenges and Perspectives”,  IEEE Access , 2, 514-525, doi: 10.1109/ACCESS.2014.2325029.

  • Conde,  Aintzane;  Arriandiaga, Ander; Sanchez, J.A., Portillo, Eva.; Plaza, S.; Cabanes, I.   (2018): “High-accuracy wire electrical discharge machining using artificial neural networks and optimization techniques”,  Robotics and Computer-Integrated Manufacturing  49, 24-38.

  • Conill, Jesús (2012). “Neuroeconomía y Neuromarketing. ¿Más allá de la racionalidad maximizadora?”, en Cortina, A. (ed.): Guía Comares de Neurofilosofía Práctica, Comares, Granada, pp. 39-64.

  • Conill, Jesús y Domingo García-Marzá (2012): “Neuroeconomía y Neuromarketing”, en Villafañe, J. (dir.): La comunicación empresarial y la gestión de los intangibles en España y Latinoamérica, Pearson, Madrid, pp. 143-163.

  • Corazón, Alvaro (2018, 16 de abril). “Margaret Boden: “El mayor obstáculo para el desarrollo de la IA es que no sabemos qué hace un cerebro humano”,  Yorokubu ,  https://www.yorokobu.es/margaret-a-boden/ .

  • Cortina, Adela (1993).  Ética aplicada y democracia radical . Madrid: Tecnos.

  • Damasio, Antonio R. (2003).  Looking for Spinoza: Joy, sorrow and the feeling brain . New York: Harvest Book Harcourt, INC.

  • Higham, Catherine F. y Higham, Desmond J. (2018): “Deep Learning: An Introduction for Applied Mathematicians”, eprint arXiv:1801.05894.

  • Hirasawa ,  Toshiaki; Aoyama ,  Kazuharu; Tanimoto ,  Tetsuya; Ishihara ,  Soichiro, Satoki; Ozawa ,  Tsuyoshi; Ohnishi ,  Tatsuya; Fujishiro ,  Mitsuhiro; Matsuo ,  Keigo; Fujisaki ;  Junko; Tada, Tomohiro  (2018): “Application of artificial intelligence using a convolutional neural network for detecting gastric cancer in endoscopic images” ,  Gastric Cancer  (21), 653–660.  https://doi.org/10.1007/s10120-018-0793-2 .

  • Iba, Hitoshi (2017):   Evolutionary Approach to Machine Learning and Deep Neural Networks: Neuro .  Cham: Springer.

  • González-Esteban, Elsa (2016). “El desarrollo de la ética empresarial ante los avances de la neurociencia organizacional y la neuroética”.  Pensamiento ,   72 (273), 921-940.

  • García, Emilio (2008). “Neuropsicología y educación. De las neuronas espejo a la teoría de la mente”,  Revista de Psicología y Educación , 1 (3), 69-90 

  • Gracia, Diego (2000). “La deliberación moral. El papel de las metodologías en ética clínica”. Sarabia, A. & Reyes, M. (eds.),  Comités de Ética Asistencial.  Madrid: Asociación de Bioética Fundamental y Clínica, pp. 21-41. 

  • Pallarés-Dominguez, Daniel (2017). “Neuroeducación en diçalogo: neuromitos en el proceso de enseñanza aprendizaje y la educación moral”,  Pensamiento , 72 (273), 941-958.

  • Pallarés-Dominguez, Daniel (2016).  Bases neuroéticas para la educación moral: una neurorracionalidad dialógica y práctica.  Castellón, Publicacions de la Universitat Jaume I.

  • Llavina, Xantal (19 de noviembre de 2015): "Ahora los medios compiten con sus audiencias",  El Periódico ,  https://www.elperiodico.com/es/entrevistas-talento-digital/20151119/entrevista-jose-luis-orihuela-4686719 .

  • Marblestone, Adam H.; Wayne, Greg y Kording, Konrad P. (2016): “Toward an Integration of Deep Learning and Neuroscience”,  Frontiers in Computational Neuroscience,  Volume 10, Article 94, 1-41.

  • Maynart Smith, John (1982).  Evolution and the theory of game , Cambridge: Cambridge University Press.

  • Nguyen, Anh M.  (2017):  AI Neuroscience: Visualizing and Understanding Deep Neural Networks , University of Wyoming.

  • O’neal, C. (2016).  Weapons of Math Destruction: How Big Data Increases Inequality and Threatens Democracy . New York: Broadway Books

  • Ortega y Gasset, José (1967).  The Origin of Philosophy . New York: Northon & Company. 

  • Rizzolatti, Giácomo; Fogassi, Leonardo y Gallese, Vittorio (2001). “Neurophysiological mechanisms underlying the understanding and imitation of action”, Nature reviews Neuroscience 2 (9), 661-70.

  • Warneken , Felix, and Michael Tomasello. 2006. Altruistic helping in human infants and young Chimpanzees.  Science  311 (5765): 1301–1303. 

  • Web, Sara (2018): “Deep learning for biology”,  Nature ,   554, 555-557. doi: 10.1038/d41586-018-02174-z

  • Willingham, Daniel (2011).  ¿Por qué a los niños no les gusta ir a la escuela? Una respuesta de un neurocientífico al funcionamiento de la mente y sus consecuencias en el aula .  Barcelona: Graó.

  • Zamagni, Stefano (2018).  “Civil Economy. A New Approach to the Market in the Age of the Fourth Industrial Revolution».  Recerca. Revista de Pensament i Anàlisi , (23): 1-18.

  • UNITAT TEMÀTICA  6

  • Apel, K.O. (1980).  Towards a Transformation of Philosophy . Londres & Boston: Routledge & Kegan Paul.

  • Asimov, Isaac (1982)   Foundation's Edge.  New York ,  Doubleday.

  • Asimov , Isaac (1950).  I, Robot . New York, Gnome Press.

  • Asimov , Isaac (1942). “Runaround”. En: Campbell, J.W. (ed.),  Astounding Science  (pp. 94-103). New York, Fiction, Street and Smith Publication.

  • Bietti, Eletta (2020). “From ethics washing to ethics bashing: a view on tech ethics from within moral philosophy”. Proceedings of the 2020 Conference on Fairness, Accountability, and Transparency,  January 2020, pp. 210–219.  Available at SSRN:  https://ssrn.com/abstract=3513182  

  • Calvo, Patrici (2021). “El gobierno ético de los datos masivos”.  Dilemata. Revista de Éticas Aplicadas  34: 31-49.

  • Calvo, Patrici (2020a). “Democracia aumentada: un  ecosistema ciberético  para la participación política basada en algoritmos”,  Ápeiron. Revista de Filosofía  (12),   129-141.

  • Calvo, Patrici (2020b). «Gobierno algorítmico: sobre el neuroaprendizaje moral de las máquinas en la política y la economía», en Conill, Jesús y García-Marzá, Domingo (coord.),  Neuroeducación moral y Democracia , Granada: Comares, pp. 223-242.

  • Calvo, Patrici (2020c). «Una propuesta de línea ética basada en tecnología blockchain», en Andrés, Alicia y Sanhauja, Rosana,  Transparencia e integridad en la institución universitaria . Castellón: Universitat Jaume I. 

  • Calvo, Patrici (2019a). «Democracia algorítmica: consideraciones éticas sobre la dataficación de la esfera pública».  Revista de CLAD. Reforma y Democracia  (74) ,  5-30.

  • Calvo, Patrici (2019b). «The ethics of Smart City (EoSC): moral implications of hyperconnectivity, algorithmization and the datafication of urban digital society».  Ethics and Information technology  (22), 141-149.

  • Calvo , Patrici (2018).  The cordial Economy – Ethics, Recognition and Reciprocity .  Cham: Springer. 

  • Calvo, Patrici (2016).  « Whistleblowing ante la miseria moral de instituciones y organizaciones » , en Meseguer, J.V. y Aviles, M. (dirs.),  Empresa, Derechos Humanos y RSC. Una mirada holística desde las Ciencias Sociales y Jurídicas , Cizur Menor (Navarra): Aranzadi Thomson Reuters, pp. 35-153.

  • Calvo , Patrici y Osal, Cristian (2018).  « Whistleblowing  y Datos masivos. Monitorización y cumplimiento de la ética y la responsabilidad social » ,  El Profesional de la Información  27(1), 173-184.

  • Conill, Jesús (2006).  Ética Hermenéutica. Crítica desde la Facticidad.  Madrid: Tecnos. 

  • Conill, Jesús (2019).  Intimidad corporal y persona humana. De Nietzsche a Ortega y Zubiri . Madrid: Tecnos. 

  • Conill, Jesús (2021).  Nietzsche frente a Habermas. Genealogías de la razón . Madrid: Tecnos.

  •  Madrid: Tecnos. 

  • Cortina, Adela (1986).  Ética mínima . Madrid: Tecnos.

  • Cortina, Adela (1990).  Ética sin moral . Madrid: Tecnos.

  • Cortina, Adela (2007).  Ética de la razón cordial. Educar en la ciudadanía en el siglo XXI.  Oviedo: Nobel.

  • Cortina, Adela (2010).  Justicia cordial . Madrid, Trotta.

  • Cortina, Adela, García-Marzá, Domingo y Conill, Jesús (2003).  Public Reason and Applied Ethics. The Ways of Practical reason in a Pluralist Society . New York: Routledge.

  • del Castillo, Carlos (23 de diciembre de 2019). «Un investigador denuncia que Silicon Valley paga estudios sobre "la ética de la Inteligencia Artificial" para impedir su regulación».  ElDiario.es .  https://www.eldiario.es/tecnologia/inteligencia-artificial-silicon-valley-controvertidas_1_1175569.html

  • European Commission (2012).  Responsible Research and Innovation: Europe’s Ability to Respond to Societal Challenges . Brussels.   https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/2be36f74-b490-409e-bb60-12fd438100fe .      

  • European Commission (2021).  Report with recommendations to the Commission on a framework of ethical aspects of artificial intelligence, robotics and related technologies .  https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-9-2020-0186_EN.html

  • European  Parliament (2017).  Civil Law Rules on Robotics . Brussels.  https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-8-2017-0051_EN.html

  • European Parliament (2020).  Regulation of the European Parliament and of council on European data governance (Data Governance Act).  Brussels.  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:52020PC0767&from=ES

  • European Parliament (2021).  Proposal for a regulation of the European Parliament and the Council laying down harmonised rules on Artificial Intelligence (Artificial Intelligence Act) and amending certain Union legislative acts , EUR-Lex - 52021PC0206. Brussels.  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELLAR:e0649735-a372-11eb-9585-01aa75ed71a1

  • Floridi, Luciano (2012). Hyperhistory and the Philosophy of Information Policies.  Philosophy & Technology ,  25 , 129-131. https://doi.org/10.1007/s13347-012-0077-4

  • Floridi , Luciano y Sanders, J.W. (2004). On the Morality of Artificial Agents,  Minds & Machines ,  14 , 349-379.

  • García -Marzá, Domingo (2019a).  « Ética y democracia. Notas para una renovada ética del discurso »,  en González, Elsa; Siurana, Juan Carlos; López, José Luis y García-Granero, Marina (coords.)  Ética y democracia desde la razón cordial,  Granada: Comares, pp. 7-16.

  • García -Marzá, Domingo (2019b). «Ética y Responsabilidad Social de la Empresa » . En 

  • Navarro -García, Fernando; Sichar-Moreno, Gonzalo (coord.). ¡ Eureka! Valores. Principios Básicos de Ética para las Organizaciones . Madrid: HAC.

  • García -Marzá, Domingo (2018).  « RSUJI: una experiencia de gestión de la RSU », e n Alicia Andrés y Rosana Sanahuja (Eds.),  Un diseño universitario para la responsabilidad social . Castellón: Universitat Jaume I.

  • García -Marzá, Domingo (2017).  « De los códigos las auditorias éticas: una infraestructura ética para la comunicación de la responsabilidad social » .  El profesional de la información  26(2), 268-276. 

  • García -Marzá, Domingo (2004).  Ética empresarial: del diálogo a la confianza . Madrid: Trotta.

  • García-Marzá, Domingo (1994).  « Asesoría ética en la empresa: hacia un nuevo concepto de empresa » , en  Cortina, Adela (coord.).  Ética de la empresa. Claves para una nueva cultura empresaria . Madrid: Trotta.

  • García  Marzá, Domingo (1992).  Ética de la justicia: J. Habermas y la ética discursiva . Madrid: Tecnos.

  • García  Marzá, Domingo y Calvo, Patrici (en prensa).  « From publicity to explicability: towards an ethical management of the trust of Artificial Intelligence » ,  Ethics and Information technology . 

  • García  Marzá, Domingo  y González-Esteban, Elsa  (2016).  Ética . Castellón: Universitat Jaume I.

  • García-Marzá, Domingo (en prensa).  “Towards Dialogic Digital Ethics: From Information Transparency to Stakeholder Participation”.

  • García  Marzá, Domingo y Calvo, Patrici (en prensa).  “ From publicity to explicability: towards an ethical management of the trust of Artificial Intelligence ”

  • González-Esteban, Elsa y García-Marzá, Domingo (2006).  “ Responsabilidad Social Empresarial (RSE) en Europa: la apuesta por un nuevo modelo de empresa. Una revisión crítica desde la ética empresarial ” ,  Recerca. Revista de Pensament i Anàlisi  (6), 157-170. 

  • González-Esteban, Elsa (2013) (ed.).  Ética y gobernanza. Un cosmopolitismo para el siglo XXI .  Granada: Comares.

  • Habermas , Jürgen (1984).  Theory of Communicative Action Vol. 1: Reason and the Rationalization of Society . Boston: Beacon Press.

  • Habermas , Jürgen (1987).  Theory of Communicative Action Vol. 2 Lifeworld and System: A Critique of Functionalist Reason.  Boston, Beacon Press.

  • Habermas, J. (1997).  Toward a rational society . Polity Press.

  • Hagendorff, Thilo (2020). «The Ethics of AI Ethics: An Evaluation of Guidelines».  Minds and Machines , 30(1), 99–120.  DOI  https://doi.org/10.1007/s11023-020-09517-8

  • High-level expert Group on Artificial Intelligence (2019).  Ethics Guidelines for Trustworthy AI.  Brussels,   European Commission. Available at:  https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/d3988569-0434-11ea-8c1f-01aa75ed71a1  

  • Jonsson, Oscar y Luca de Tena, Carlos (2019).  European Tech Insights. Mapping European Attitudes to Technological Change and its Governance. https://www.ie.edu/cgc/research/european-tech-insights/

  • Jonsson, Oscar y Luca de Tena, Carlos (2020).  European Tech Insights. Mapping European Attitudes to Technological Change and its Governance.   https://www.ie.edu/cgc/research/european-tech-ins ights/

  • Jobin, Anna; Ienca, Marcello & Vayena, Effy (2019).  «The global landscape of AI ethics guidelines»,  Nature Machine Intelligence  (1), 389–399.  DOI  https://doi.org/10.1038/s42256-019-0088-2

  • Lozano -Aguilar, José-Félix (2004).  Códigos éticos para el mundo empresarial . Madrid: Trotta.

  • Lozano-Aguilar, José-Félix (2007).  « Códigos éticos y auditorías éticas » .  Veritas. Revista de filosofía y teología , 2 ( 17 ) , 225-251. 

  • Misuraca, Gianluca & van Noordt, Colin (2020).  Science for Policy report: AI Watch Artificial Intelligence in public services Overview of the use and impact of AI in public services in the EU. https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/bitstream/JRC120399/jrc120399_misuraca-ai-watch_public-services_30062020_def.pdf

  • PwC (2020).  Global Digital Trust Insights Survey 2020.  https://www.pwc.es/es/publicaciones/transformacion-digital/global-digital-trust-insights.html

  • PwC (2021).  Global Digital Trust Insights Survey 2020.  https://www.pwc.es/es/publicaciones/transformacion-digital/global-digital-trust-insights.html

  • PwC (2022).  Global Digital Trust Insights Survey 2020.  https://www.pwc.es/es/publicaciones/transformacion-digital/global-digital-trust-insights.html

  • UNITAT TEMÀTICA  7

  • Akrivopoulou, Christina M. y Garipidis, Nicolaos (eds.) (2013),  Digital Democracy and the Impact of Technology on Governance and Politics: New Globalized Practices .  Hershey, IGI Global; Information Science Reference.

  • Alemany, Aurelio (17 de abril de 2018). “Un físico del MIT propone cambiar a los políticos por un sistema de Inteligencia Artificial”.  Perspectiva ,  https://diarioperspectiva.com/un-fisico-del-mit-propone-cambiar-a-los-politicos-por-un-sistema-de-inteligencia-artificial/

  • Álvarez, Rafael J. y Sanmartin, Olga R. (10 de diciembre de 2014). “El test que valora el riesgo de las maltratadas será modificado”.  El Mundo ,  https://www.elmundo.es/espana/2014/12/10/54875ceaca47412f558b4586.html

  • Anzilotti, Eillie (4 de abril de 2018).  “This Plan For An AI-Based Direct Democracy Outsources Votes To A Predictive Algorithm”.  Fast Company , https://www.fastcompany.com/40557688/this-plan-for-an-ai-based-direct-democracy-outsources-votes-to-a-predictive-algorithm

  • Arrow, Kenneth J. (1951).  Social choice and individual values , New York, John Wiley & Sons.

  • Asimov, Isaac (2013).  Sueños de robot . Madrid: Debolsillo.

  • Asimov, Isaac (1981).  Con la tierra nos basta . Madrid: Martínez Roca.

  • Bercovich, Fernando (13 de agosto de 2019). “Vigilar y equivocarse”.  Cenital ,  https://www.cenital.com/2019/08/13/vigilar-y-equivocarse/64022

  • Bobbio, Norberto (1984).  El futuro de la democracia . México: Fondo de Cultura Económica.

  • Bobbio, Norberto (1985). “ Las promesas incumplidas de la democracia”.  Debats  (12), 32-36.

  • Boggs , Carl (2001).  The end of politics: Corporate power and the   decline of the public sphere . New York:  Guilford Press.

  • Calvo, Patrici (2021). Etificiación. En Pizzi, Jovino y Cenci, Maximiliano (coord.),  Global Observatory for Social Pathologies . Pelotas: Federal University of Pelotas.

  • Calvo, Patrici (2019a). Etificación, la transformación digital de lo moral.  Kriterion. Revista de Filosofía ,  60  (144), 671–688.

  • Calvo, Patrici (2019a). “Moral neurolearning by machine: artificial values, intelligences and neural networks”. En Calvo, Patrici y Gracia, Javier (eds).  Moral Neuroeducation for a Democratic and Pluralistic Society.  Cham: Springer.

  • Calvo , Patrici (2019b). “Democracia algorítmica: consideraciones éticas sobre la  dataficación  de la esfera pública”,  Revista del CLAD. Reforma y Democracia  74, 5-30.

  • Calvo , Patrici (2018). “Ética de las cosas (EoT). Hacia una digitalización socialmente responsable y moralmente válida del ámbito universitario”, in Alicia Andrés y Rosana Sanahuja (eds),  Un diseño universitario para la responsabilidad social , Castellón: Universitat Jaume I.

  • Cambell-Dollaghan, Kelsey (2016), “The Algorithmic Democracy: AI Is Changing How We Think, Debate, and Choose”, s.l.,  Fast Company , https://www. fastcodesign.com/3065582/the- algorithmic-democracy. 

  • Center for the Governance of Change (2019).  European Tech Insights 2019. Mapping European Attitudes to Technological Change and its Governance ,  http://docs.ie.edu/cgc/European-Tech-Insights-2019.pdf

  • Collective Learning group (2018).  Augmented Democracy. Exploring the design space of Collective decisions , https://www.peopledemocracy.com/

  • Corner, Stuart (15 de noviembre de 2017).  “Meet SAM, the artificially intelligent politician”,  Computerwold , https://www.computerworld.co.nz/article/630030/meet-sam-artificially-intelligent-politician/

  • Crouch , Colin (2011). The strange non-death of neoliberalism.  Cambrige: Polity.

  • Espinosa, Javier (15 de diciembre de 2017). “Algoritmos y 600 millones de cámaras: así funcionará el 'carné de buen ciudadano' chino”.  El Mundo ,  https://www.elmundo.es/papel/historias/2017/12/15/5a327dece5fdea34758b45ef.html

  • Fang, Frank (18 de abril de 2018). “Autoridades chinas exigen instalación de cámaras de vigilancia dentro de las viviendas en alquiler”,  La Gran Época ,  https://es.theepochtimes.com/autoridades-chinas-exigen-instalacion-de-camaras-de-vigilancia-dentro-de-las-viviendas-en-alquiler_461362.html

  • Hidalgo, César (2017).  El triunfo de la información. La evolución del orden: de los átomos a las economías . Barcelona: Debate

  • Hidalgo, César (2018a). “A bold idea to replace politicians”. Vancouver: TED,  https://www.ted.com/talks/cesar_hidalgo_a_bold_idea_to_replace_politicians#t-11731

  • Hidalgo, César (2018b). “Una idea osada para reemplazar a los politicos”.  New York: TED,  https://www.ted.com/talks/cesar_hidalgo_una_idea_osada_para_reemplazar_a_los_politicos

  • Hidalgo, César A.; Orguian, Diana; Albo-Canals, Jordi; de Almeida, Filipa; Martín, Natalia (2020).  How Human Judge Machines . Cambridge (Massachusetts), The MIT Press.

  • Howard, Philip N., Woolley, Samuel y Calo, Ryan (2018). “Algorithms, bots, and political communication in the US 2016 election: The challenge of automated political communication for election law and administration”.  Journal of Information Technology & Politics  15 (2).

  • Ikäheimo, Hannu-Pekka (2017), “The Algorithmic Democracy: How Did the Technological Transformation Lead to the Post-Truth Era?”, en  The Next Era , Helsinki, https://www. sitra.fi/en/articles/algorithmic- democracy-technological- transformation-lead-post-truth- era, 04-04-2017. 

  • Johnston, Lachlan (2018), “There’s an AI Running for the Mayoral Role of Tama City, Tokyo”, en Otaquest, Tokyo, April 12, http://www.otaquest.com/ tama-city-ai-mayor. 

  • Landemore , Hélène (2017).  Democratic Reason: Politics, Collective Intelligence, and the Rule of the Many .  Princeton: Princeton University Press.

  • Laura -Aragó, Jaume Pi (30 de diciembre de 2018).   “Siete datos que cambiaron la política de 2018 (y marcarán la de 2019)”.  La Vanguardia ,   https://www.lavanguardia.com/politica/20181217/453605810080/datos-marcaron-politica-2018.html

  • Luna, Juan Pablo y Pérez, Cristian (09 de mayo de 2018). “¿Democracia sin políticos? La engañosa fe en los algoritmos”.  Ciper ,  https://ciperchile.cl/2018/05/09/democracia-sin-politicos-la-enganosa-fe-en-los-algoritmos/

  • Mair , Peter (2013).  Ruling the void: The hollowing of Western democracy . Verso Trade.

  • Matsumoto, Tetsuzo (2018).  The Day AI Becomes God. The Singularity will Save Humanity .  Cambridge (NZ): Media Tectonics.

  • Mosterín , Jesús (2013).  Ciencia, filosofía y racionalidad . Barcelona: Gedisa.

  • Neblo , Michael A.; Esterling, Kevin M.; Lazer, David M. J.   (2018).  Politics with the People: Building a Directly Representative Democracy .  Cambridge: Cambridge University Press.

  • Ollero, Daniel J. (3 de julio de 2019). “El algoritmo secreto del Gobierno que decide si te llevas una subvención para la factura de la luz”.  El Mundo ,  https://www.elmundo.es/tecnologia/2019/07/03/5d1b89fbfc6c83a2358b46ca.html

  • O’Neil, Cathy (2016).  Weapons of Math Destruction How Big Data Increases Inequality and Threatens Democracy .  New York: Crown Publisher.

  • Prins, Corien; Cuijpers, Colette; Lindseth, Peter L.; y Rosina, Mônica (eds.) (2017),  Digital Democracy in a Globalized World . Northampton, Edward Elgar. 

  • Runciman, David (2018),  How Democracy Ends , London, Profile Books. 

  • Sáez, Cristina (26 de junio de 2018).  “Augmented Democracy”.  CCCB ,  http://lab.cccb.org/en/democracia-augmentada/

  • SAM (2018). “Sam. The world's first virtual politician”,  http://www.politiciansam.nz .

  • Stats NZ (2018),  Algorithm Assessment Report , Wellington, New Zealand Government, https://data. govt.nz/use-data/analyse- data/government-algorithm- transparency. 

  • Shaw, Bernard (1903).  “Maxims for Revolutionists”. En  Man and Superman , Westminster: Archibald Constable & Co., pp. 28-40

  • Smith, Adam (1776).  An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations . Londrés: William Strahan &Thomas Cadell.

  • Wagner , Meg (23 de noviembre de 2017). “This virtual politician wants to run for office”  CNN ,  https://edition.cnn.com/2017/11/23/tech/first-virtual-politician-trnd/index.html

  • UNITAT TEMÀTICA 8

  • Apel, Karl-Otto (1985).  La transformación de la filosofía: Tomo II: El a priori de la comunidad de comunicación . Madrid: Taurus.

  • Arenas, Mónica (2011). “Brecha digital de género: la mujer y las nuevas tecnologías”.  Anuario Facultad de Derecho , IV:97-125.

  • Barrenetxea, Miren; Carmona, Antonio (2003). “La brecha digital como fuente de nuevas desigualdades en el mercado de trabajo”.  Economistas ,   21 (95):119-128.

  • Bostrom, Nick. 2016.  Superinteligencia: caminos, peligros, estrategias . Madrid: Tell. 

  • Calvo, Patrici (2018). “Ética de las cosas (EoT): hacia una digitalización socialmente responsable y moralmente válida del ámbito universitario”. En: Andrés Alicia y Sanahuja, Rosana (eds.),  Un diseño universitario para la responsabilidad social .  Castellón, Publicacions de la Universitat Jaume I, pp.  75-92 .

  • Cerqueira, Fabio  Ribeiro;  Ferreira, Tiago  Geraldo;   Oliveira, Alcione de Paiva;  Augusto  Douglas Adriano,    Krempser,Eduardo;  Barbosa,  Helio José Corrêa;  Franceschini,  Sylvia do Carmo Castro; Freitas,   Brunnella Alcantara Chagas de; Gomes,   Andreia Patricia; Siqueira-Batista,    Rodrigo ( 2104).  “ NICeSim: An Open-source Simulator Based on Machine Learning Techniques to Support Medical Research on Prenatal and Perinatal Care Decision Making”.  Artificial Intelligence in Medicine ,   62(3):193-201.

  • Conill, Jesús. 2006.  Horizontes de economía ética . Madrid: Tecnos.

  • Cortina, Adela (1992).  Ética mínima.  Madrid: Tecnos.

  • European Commission ( 2014a).  Green Paper on mobile Health (“mHealth”) (COM[2014]219final) . https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/news/green-paper-mobile-health-mhealth .

  • European Commission  (2014b).  Mapping Smart Cities in the EU. Policy Department A: Economic and Scientific Policy .  http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/etudes/join/2014/507480/IPOL-ITRE_ET(2014)507480_EN.pdf .

  • Fricker, Samuel A., Thümmler, ‎Christoph y Gavras, ‎Anastasius (eds.) (2014).  Requirements Engineering for Digital Health . Cham: Springer.

  • García-Marzá, Domingo (1992).  Ética de la justicia: J. Habermas y la ética discursiva . Madrid: Tecnos.

  • Habermas, Jürgen (1987).  Teoría de la acción comunicativa I: Racionalidad de la acción y racionalidad social . Madrid, Taurus. 

  • Habermas ,  Jürgen.  2000.  Aclaraciones a la ética del discurso .  Madrid: Trotta.

  • Jimenez Rocío. 2016. “Ciudadanía digital y bienestar de las mujeres rurales en las redes sociales”.  Revista Latinoamericana de Tecnología Educativa , 15(2):81-94.

  • Menasalvas, Ernestina; Gonzalo, Consuelo; Rodriguez-González, Alejandro (2017). “Big Data en Salud: retos y oportunidades”,  Economía Industrial (Ejemplar dedicado a: Nuevas tecnologías digitales) , (405):87-97.

  • Mohan, Thivaanraj.; Raja, Vinothkumar (2016). “Internet of Things: Benefits and Risk of Smart Healthcare Application”.  Journal of Information Systems Research and Innovation ,  10(3):37-42.

  • Motta , Luís Claudio de Souza; Oliveira, Lucas Nicolau de; SILVA, Eugenio; Siqueira, Rodrigo (2 016).  “Toma de decisiones en (bio)ética clínica: enfoques contemporáneos”.  Revista de Bioética , 24(2):304-314.

  • O’Neil , Cathy. 2016.  Weapons of Math Destruction: How Big Data Increases Inequality and Threatens Democracy .  New York: Crown Publisher.

  • Pariser, Eli. 2011.  El filtro burbuja: cómo la web decide lo que leemos y lo que pensamos . Madrid: Taurus.

  • Preukschat, Álex (2018). “Los fundamentos de fe la tecnología Blockchain”. En:   Preukschat, Álex (coord.),  Blockchain: la revolución industrial de internet . Barcelona, Gestión 2000, pp. 23-30.

  • Siqueira-Batista , Rodrigo. 2014. “Modelos de tomada de decisão em bioética clínica: apontamentos para a abordagem computacional”.  Revista Bioética , 22(3):456-461.

  • Tascón , Mario; Collaut, Arantza (2016).  Big Data y el Internet de las Cosas: Qué hay detrás y cómo nos va a cambiar . Madrid: Catarata.

  • UNITAT TEMÀTICA  9

  • Allen , C. & Wallach, W. (2009).   Moral Machines: Teaching Robots Right from Wrong . New York: Oxford University Press.

  • Allen , C. & Wallach, W. (2011). Moral machines: Contradiction in terms or abdication of human responsibility? En: Lin, P., Abney, K. & Bekey, G.A. (eds.) Robot Ethics: The Ethical and Social Implications of Robotics (pp. 55–68). Cambridge, MA: MIT Press.

  • Akiyama, Kazunori et al. (2019). First M87 Event Horizon Telescope Results. IV. Imaging the Central Supermassive Black Hole,  The Astrophysical Journal Letters, 875: L4: 1-52.

  • Asimov, Isaac (1982).  Foundation's Edge . New York:  Doubleday .

  • Asimov, Isaac (1953).  Second Foundation.  New York:   Gnome Press

  • Awad, Edmond; Dsouza,   Sohan; Kim,   Richard; Schulz,   Jonathan; Henrich,   Joseph; Shariff,   Azim; Bonnefon ,  Jean-François & Rahwan, Iyad (2018). The Moral Machine experiment.  Nature   563 , 59–64.

  • Beta  Writer  (2019).  Lithium-Ion Batteries: A Machine-Generated Summary of Current Research.  Cham: Springer.

  • Boden , Margaret A. (2017).  Inteligencia Artificial . Madrid: Turner Noema. 

  • Bostrom , Nick (2014).  Superintelligence: Paths, Dangers, Strategies . Oxford: Oxford University Press. 

  • Brown, T. G., Statman, A., & Sui, C. (2021). Public Debate on Facial Recognition Technologies in China.  MIT Case Studies in Social and Ethical Responsibilities of Computing ,  https://doi.org/10.21428/2c646de5.37712c5c .

  • Calvo, Patrici (2021). Etificiación. En Pizzi, Jovino y Cenci, Maximiliano (coord.),  Global Observatory for Social Pathologies . Pelotas: Federal University of Pelotas.

  • Calvo, Patrici (2020a). Gobierno algorítmico: sobre el neuroaprendizaje moral de las máquinas en la política y la economía. En: Conill, Jesús y García-Marzá, Domingo (coord.),  Neuroeducación moral y Democracia  (pp. 223-242). Granada: Comares.

  • Calvo, Patrici (2020b). Democracia aumentada: un  ecosistema ciberético  para la participación política basada en algoritmos.  Ápeiron. Revista de Filosofía  (12), 129-141. 

  • Calvo, Patrici (2019a). Etificación, la transformación digital de lo moral.  Kriterion. Revista de Filosofía ,  60  (144), 671–688.

  • Calvo, Patrici (2019b). Democracia algorítmica: consideraciones éticas sobre la  dataficación  de la esfera pública.  Revista del CLAD. Reforma y Democracia  (74), 5-30. 

  • Center for the Governance of Change (2021). “European Tech Insights 2019. Mapping European Attitudes to Technological Change and its Governance”,  http://docs.ie.edu/cgc/European-Tech-Insights-2019.pdf

  • Center for the Governance of Change (2020). “European Tech Insights 2019. Mapping European Attitudes to Technological Change and its Governance.  http://docs.ie.edu/cgc/European-Tech-Insights-2019.pdf

  • Center for the Governance of Change (2019). European Tech Insights 2019. Mapping European Attitudes to Technological Change and its Governance.  http://docs.ie.edu/cgc/European-Tech-Insights-2019.pdf

  • Conill, Jesús (2019).  Intimidad corporal y persona humana. De Nietzsche a Ortega y Zubiri . Madrid: Tecnos. 

  • Conill , Jesús (2006).  Ética Hermenéutica. Crítica desde la Facticidad.  Madrid: Tecnos. 

  • Cortina, Adela (1986).  Ética mínima . Madrid: Tecnos.

  • Cortina, Adela (1990).  Ética sin moral . Madrid: Tecnos.

  • Cortina, Adela (2007).  Ética de la razón cordial. Educar en la ciudadanía en el siglo XXI.  Oviedo: Nobel.

  • Cortina, Adela (2010).  Justicia cordial . Madrid, Trotta.

  • Cortina, Adela; García-Marzá, Domingo; Conill, Jesús (2003).  Public Reason and Applied Ethics. The Ways of Practical reason in a Pluralist Society . New York: Routledge.

  • Dasgupta, Subrata (2018).  Second age of computer science . Oxford: Oxford University Press.

  • D’amato, C., Silver, I., Newsome, J., & Latessa, E. (2020). Progressing policy toward a risk/need informed sanctioning model.  Criminology and Public Policy ,  20 , 41-69.

  • Dewitt, Barry; Fischhoff, Baruch & Sahlin, Nils-Eric (2019). Moral machine’ experiment is no basis for policymaking, Nature, 567: 31.

  • Donati, Pierpaolo (2019).  Sociología relacional de lo humano . Barañain: EUNSA. 

  • du Sautoy, Marcus (2019).  The Creativity Code. How Ai is Learning to Write, Paint and Think . London: 4 th  State.

  • Feldstein , Steven (2019). The Global Expansión of AI Surveillance. Washington, DC: Carnegie, 

  • Floridi, Luciano (2012). Hyperhistory and the Philosophy of Information Policies.  Philosophy & Technology ,  25 , 129-131.  https://doi.org/10.1007/s13347-012-0077-4

  • Floridi , Luciano y Sanders, J.W. (2004). On the Morality of Artificial Agents,  Minds & Machines ,  14 , 349-379.

  • García-Marzá, D. (2017). From ethical codes to ethical auditing: An ethical infrastructure for social responsibility communication,  El profesional de la información, 26 (2), 268-276. 

  • García-Marzá, Domingo (2016). Applied neuroethics: the practical consequences of neuropositivism.  Pensamiento. Journal of Research and Technological Innovation,   72  (273), 881-900.

  • García  Marzá, Domingo (1992).  Ética de la justicia: J. Habermas y la ética discursiva .  Madrid: Tecnos.

  • Habermas , Jürgen (1987).  Theory of Communicative Action Vol. 2 Lifeworld and System: A Critique of Functionalist Reason . Boston: Beacon Press.

  • Habermas , Jürgen (1984a).  Theory of Communicative Action Vol. 1: Reason and the Rationalization of Society .  Boston: Beacon Press.

  • Habermas, Jürgen (1984b).  Ciencia y técnica como “ideología”.   Madrid: Tecnos.

  • Hooker , John (2018), Truly Autonomous Machines Are Ethical.  arXiv:1812.02217 [cs.AI] . https://arxiv.org/pdf/1812.02217.pdf

  • Jentzsch, S.; Schramowski, P.; Rothkopf, C. A. and Kersting, K. (2019, enero 27-28). Semantics derived automatically from language corpora contain human-like moral choices. En Proceedings of the 2019 AAAI/ACM Conference on AI, Ethics, and Society, AIES, 37–44.

  • Laniuk, Yevhen (2021). Social Credit System as a Panopticon: Surveillance and Power in the Digital Age. En: Denys Kiryukhin (Ed.),  Community and Tradition in Global Times  (pp. 211-234).  Washington D.C: Cultural Heritage and Contemporary Change. 

  • López de Mántaras, Ramón y Meseguer, Pedro (2017 ). Inteligencia Artificial.  Madrid: Catarata. 

  • Marco, María Jesús, Marco, Josep María, Prieto, Josep y Segret, Ramón (eds.) (2010).  Escaneando la informática . Barcelona: UOC.

  • Matsumoto, Tetsuzo (2018).  The Day AI Becomes God.  The Singularity will Save Humanity . Cambridge (NZ): Media Tectonics.

  • Mayer-Schöenberger, Viktor & Cukier, Kenneth N. (2013).  Big Data. A Revolution that Will Transform How We Live, Work, and Think .  Londres: John Murray Publishers. 

  • Motta, Luís Claudio de Souza; Oliveira, Lucas Nicolau de; Silva, Eugenio; Siqueira-Batista, Rodrigo (2016). Toma de decisiones en (bio)ética clínica: enfoques contemporáneos.  Revista de Bioética ,  24 (2), 304-31.

  • Norrie , T. et al. (2021). "The Design Process for Google's Training Chips: TPUv2 and TPUv3",  IEEE Micro , 41 (2), 56-63.

  • PwC (2021).  Global Digital Trust Insights Survey 2020.  https://www.pwc.es/es/publicaciones/transformacion-digital/global-digital-trust-insights.html

  • Quan-Haase, Anabel y Wellman, Barry (2005, febrero 16-20), How Computer Mediated Hyperconnectivity and Local Virtuality Foster Social Networks of Information and Coordination in a Community of Practice, paper presented at the  XXV International Sunbelt Social Network Conference , Redondo Beach, California.

  • Rumelhart , David E.; Hinton, Geoffrey E. & Williams, Ronald J. (1986). Learning representations by back–propagating errors.  Nature, 323 , 533-536. 

  • Schramowski, Patrick, Turan, Cigdem, Jentzsch, Sophie, Rothkopf, Constantin & Kersting, Kristian (2019). BERT has a Moral Compass: Improvements of ethical and moral values of machines.  arXiv:1912.05238v1 .  https://arxiv.org/pdf/1912.05238.pdf

  • Tigard ,  D. (2021).   Artificial Moral Responsibility: How We Can and Cannot Hold Machines Responsible.  Cambridge Quarterly of Healthcare Ethics ,  30 (3), 435-447.

  • Wallach, Wendell; Allen, Colin & Franklin, Stan (2011). “Consciousness and ethics: artificially conscious moral agents,  International Journal of Machine Consciousness , 3(1): 177-192.

  • Zhang, Xian-Da (2020). Machine Learning. En Xian-Da Zhang (ED.),  A Matrix Algebra Approach to Artificial Intelligence.  Singapore: Springer. 

  • Zuboff , Shoshana (2019).  The Age of Surveillance Capitalism. The Fight for a Human Future at the New Frontier of Power.  New York: PublicAffairs.

  • UNITAT TEMÀTICA  10

  • [ALLEA  Discussion Paper ]. Brussels, European Commission.  https://www.allea.org/wp-content/uploads/2019/01/ALLEA_Trust_in_Science_and_Changing_Landscapes_of_Communication-1.pdf

  • Akiyama, Kazunori et al. (2019). «First M87 Event Horizon Telescope Results. Imaging the Central Supermassive Black Hole».  The Astrophysical Journal Letters  875: 1-52. DOI  https://doi.org/10.3847/2041-8213/ab0e85

  • ALLEA (2019).  Trust in Science and Changing Landscapes of Communication  

  • Apel, K.O. (1980). Towards a Transformation of Philosophy. London & Boston: Routledge & Kegan Paul.

  • Arnett, George (19 de octubre de 2015).  «Map shows parts of UK most excluded from digital world».  The Guardian .  https://www.theguardian.com/news/datablog/2015/oct/19/map-shows-parts-of-uk-most-excluded-from-digital-world .

  • Asimov, Isaac (1982)  Foundation's Edge.  New York ,  Doubleday.

  • Asimov, Isaac (1950).  I, Robot . New York, Gnome Press.

  • Asimov, Isaac (1942). “Runaround” In: Campbell, J.W. (ed.),  Astounding Science  (pp. 94-103). New York, Fiction, Street and Smith Publication

  • Bernuy, Carlos (28 de noviembre de 2016).  «El fraude científico: un ejemplo más de corrupción»,  ElDiario.es. https://www.eldiario.es/opinion/tribuna-abierta/fraude-cientifico-ejemplo-corrupcion_129_3708305.html

  • Bietti, Eletta (2020). «From ethics washing to ethics bashing: a view on tech ethics from within moral philosophy».  Proceedings of the 2020 Conference on Fairness, Accountability, and Transparency,  January 2020, pp. 210–219. Available at SSRN:  https://ssrn.com/abstract=3513182  

  • Buela-Casal, Gualberto (2014). «Pathological publishing: A new psychological disorder with legal consequences?»,  The European Journal of Psychology Applied to Legal Context ” (6), 91-97.  DOI  https://doi.org/10.1016/j.ejpal.2014.06.005

  • Calvo, Patrici (2021). «El gobierno ético de los datos masivos».  Dilemata. Revista de Éticas Aplicadas  34: 31-49.

  • Calvo, Patrici (2020). «Democracia aumentada: un ecosistema ciberético para la participación política basada en algoritmos»,  Ápeiron. Revista de Filosofía  12: 129-141.

  • Castell, Sarah, Charlton, Anne; Clemence, Michael; Pettigrew, Nick; Pope, Sarah, Quigley, Anna, Shah; Jayesh N. & Silman, Tim (2014).  Public Attitudes to Science 2014.  Ipsos MORI,  https://www.ipsos.com/sites/default/files/migrations/en-uk/files/Assets/Docs/Polls/pas-2014-main-report.pdf

  • Cinco Días (6 de julio de 2018). «Los datos médicos, un tesoro que ya comienza a explotarse».  Cinco Días ,  https://cincodias.elpais.com/cincodias/2018/07/04/companias/1530717320_300880.html

  • Conill, Jesús (2019).  Intimidad corporal y persona humana. De Nietzsche a Ortega y Zubiri . Madrid: Tecnos. 

  • Conill, Jesús (2006).  Ética Hermenéutica. Crítica desde la Facticidad.  Madrid: Tecnos. 

  • Cortina, Adela (1986).  Ética mínima . Madrid: Tecnos.

  • Cortina, Adela (1990).  Ética sin moral . Madrid: Tecnos.

  • Cortina, Adela (2007).  Ética de la razón cordial. Educar en la ciudadanía en el siglo XXI.  Oviedo: Nobel.

  • Cortina, Adela (2010).  Justicia cordial . Madrid, Trotta.

  • Cortina, Adela; García-Marzá, Domingo; Conill, Jesús (2003).  Public Reason and Applied Ethics. The Ways of Practical reason in a Pluralist Society . New York: Routledge.

  • Dastin, Jeffrey (10 de octubre de 2018).  «Amazon scraps secret AI recruiting tool that showed bias against women » ,  Reuters .  https://www.reuters.com/article/us-amazon-com-jobs-automation-insight/amazon-scraps-secret-ai-recruiting-tool-that-showed-bias-against-women-idUSKCN1MK08G .

  • Davey, Monica (23 de mayo de 2016).  «Chicago police try to predict who will shoot or be shot »,   The   New York Times .  https://www.nytimes.com/2016/05/24/us/armed-with-data-chicago-police-try-to-predict-who-may-shoot-or-be-shot.html

  • del Castillo, Carlos (23 de diciembre de 2019). «Un investigador denuncia que Silicon Valley paga estudios sobre "la ética de la Inteligencia Artificial" para impedir su regulación».  ElDiario.es .  https://www.eldiario.es/tecnologia/inteligencia-artificial-silicon-valley-controvertidas_1_1175569.html

  • Dignum, Virginia (2019).  Responsible Artificial Intelligence. How to develop and Use AI in a Responsible Way .  Springer. DOI ​​ 10.1007/978-3-030-30371-6

  • ECD Confidencial (10 de abril de 2017). «La Fiscalía investiga filtraciones a una farmacéutica de datos de pacientes en Andalucía y Extremadura».  https://www.elconfidencialdigital.com/articulo/vivir/Fiscalia-filtraciones-farmaceutica-Andalucia-Extremadura/20170407152356084981.html

  • EFE (26 de septiembre de 2016). «Reclaman a Google cambiar sus algoritmos para dar visibilidad a las científicas».  EFE.  https://www.efe.com/efe/espana/efefuturo/reclaman-a-google-cambiar-sus-algoritmos-para-dar-visibilidad-las-cientificas/50000905-4072757

  • EFE (8 de diciembre de 2019). «Carabela, un proyecto de inteligencia artificial que podría reescribir la historia».  El Universal .  https://www.eluniversal.com.co/tecnologia/carabela-un-proyecto-de-inteligencia-artificial-que-podria-reescribir-la-historia-DC2114306

  • European Commission (2012).  Responsible Research and Innovation: Europe’s Ability to Respond to Societal Challenges . Brussels.   https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/2be36f74-b490-409e-bb60-12fd438100fe .      

  • European Parliament (2016).  Regulation (EU) 2016/679 of the European Parliament and of the Council of 27 April 2016 on the protection of natural persons with regard to the processing of personal data and on the free movement of such data, and repealing Directive 95/46/EC   (General Data Protection Regulation).  Brussels.   https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2016/679/oj  

  • European Parliament (2017).  Civil Law Rules on Robotics . Brussels.  https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-8-2017-0051_EN.html

  • European Parliament (2020).  Regulation of the European Parliament and of council on European data governance (Data Governance Act).  Brussels.  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:52020PC0767&from=ES

  • European Parliament (2021).  Proposal for a regulation of the European Parliament and the Council laying down harmonised rules on Artificial Intelligence (Artificial Intelligence Act) and amending certain Union legislative acts , EUR-Lex - 52021PC0206. Brussels.  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELLAR:e0649735-a372-11eb-9585-01aa75ed71a1

  • Fang, Frank (18 de abril de 2019). «Autoridades chinas exigen instalación de cámaras de vigilancia dentro de las viviendas en alquiler » ,  La Gran Época .  https://es.theepochtimes.com/autoridades-chinas-exigen-instalacion-de-camaras-de-vigilancia-dentro-de-las-viviendas-en-alquiler_461362.html

  • FECYT (2021).  10ª Encuesta de percepción social de la ciencia y la tecnología – 2020 .  https://www.fecyt.es/es/noticia/un-84-de-la-poblacion-espanola-esta-favor-de-que-el-gobierno-invierta-en-ciencia

  • Ferrer, Isabel (13 de febrero de 2020). «Países Bajos veta un algoritmo acusado de estigmatizar a los más desfavorecidos »,  El País .  https://elpais.com/tecnologia/2020/02/12/actualidad/1581512850_757564.html . 

  • Hern, Alex (26 de julio de 2019).  «Apple contractors ‘regularly hear confidential details’ on Siri recordings »,   The Guardian . Available at:   https://www.theguardian.com/technology/2019/jul/26/apple-contractors-regularly-hear-confidential-details-on-siri-recordings . 

  • Hernández , José L. (2018).  « La hiperglobalización y su impacto » .  Cuadernos de estrategia  199:  83-118.

  • Hidalgo , César A.; Orguian, Diana; Albo-Canals, Jordi; de Almeida, Filipa; Martín, Natalia (2020).  How Human Judge Machines . Cambridge (Massachusetts), The MIT Press.

  • García-Marzá, Domingo (1992).  Ética de la Justicia: J. Habermas y la ética discursiva , Madrid: Tecnos.

  • García -Marzá, Domingo (2017). «From ethical codes to ethical auditing.  An ethical infrastructure for social responsibility communication » .  El profesional de la información  26 (2), 268-276. DOI  https://doi.org/10.3145/epi.2017.mar.13  

  • García-Marzá, Domingo (2019). «Ética y democracia. Notas para una renovada ética del discurso» en González-Esteban, E., Siurana, J.C., López-González, J.L. y García-Granero, M. (eds.)  Ética y Democracia. Desde la razón cordial.  Granada: Comares (7-17).

  • Gehrmann , Sebastian; Strobelt, Hendrik & Rush, Alexander M. (2019).  «GLTR: Statistical Detection and Visualization of Generated Text».  arXiv:1906.04043v1   [cs.CL].   https://arxiv.org/pdf/1906.04043.pdf

  • González , Victoria (2018). «Los mayores fraudes científicos de la historia»,  Muy Interesante . Disponible en:  https://www.muyinteresante.es/ciencia/fotos/los-mayores-fraudes-cientificos-de-la-historia

  • González -Esteban, Elsa (2013) (ed.).  Ética y gobernanza. Un cosmopolitismo para el siglo XXI . Granada: Comares.

  • González -Esteban, Elsa (2019). «¿Qué tipo de reflexividad se necesita para fomentar la anticipación en la RRI? Una visión ético-crítica». In Eizagirre, Andoni; Imaz, Omar; Rodríguez, Hannot & Urueña, Sergio (Eds.),  Anticipación e innovación responsable: la construcción de futuros alternativos para la ciencia y la tecnología . Minerva Ediciones.

  • González -Esteban, Elsa; Feenstra, Ramón; Calvo, Patrici; Sanahuja-Sanahuja, Rosana; Fernández-Beltrán, Francisco & García-Marzá, Domingo (2021).  The Ethna System. A guide to the Ethical Governance of RRI in Innovation and Research in Research Performing Organisations and Research Funding Organisations . Deliverable 4.1. Draft concept of the ETHNA System. ETHNA Project [872360] Horizon 2020.  https://ethnasystem.eu/results/

  • Habermas , Jürgen (1984).  Theory of Communicative Action Vol. 1: Reason and the Rationalization of Society . Boston: Beacon Press.

  • Habermas , Jürgen (1987).  Theory of Communicative Action Vol. 2 Lifeworld and System: A Critique of Functionalist Reason.  Boston, Beacon Press.

  • Hao, Karen (23 de junio de 2020). «AI researchers say scientific publishers help perpetuate racist algorithms»,  MIT Technology Review ,  https://www.technologyreview.com/2020/06/23/1004333/ai-science-publishers-perpetuate-racist-face-recognition/?utm_medium=tr_social&utm_campaign=site_visitor.unpaid.engagement&utm_source=Twitter#Echobo

  • Hagendorff, Thilo (2020). «The Ethics of AI Ethics: An Evaluation of Guidelines».  Minds and Machines , 30(1), 99–120.  DOI  https://doi.org/10.1007/s11023-020-09517-8

  • Helmore, Edward (17 de junio de 2019). «Profit over safety? Boeing under fire over 737 Max crashes as families demand answers»,  The Guardian .  https://www.theguardian.com/business/2019/jun/17/boeing-737-max-ethiopian-airlines-crash

  • Hidalgo, Montse (2019). «Las diez razones por las que pasas olímpicamente de leerte los términos y condiciones»,  Retina .  https://retina.elpais.com/retina/2018/05/04/tendencias/1525423671_923897

  • High-level expert Group on Artificial Intelligence (2019).  Ethics Guidelines for Trustworthy AI.  Brussels,   European Commission. Available at:  https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/d3988569-0434-11ea-8c1f-01aa75ed71a1  

  • Hirschler, Ben (3 de marzo de 2018). «Big data, ¿Por qué los laboratorios farmacéuticos quieren tus datos médicos?».  Reuters ,  https://www.reuters.com/article/farmaceuticas-bigdata-idESKCN1GF09O-OESEN

  • Jenicek, Tomas & Chum, Ondrej (2019). «Linking Art through Human Poses»,  arXiv:1907.03537v1 .    Available at:  https://arxiv.org/abs/1907.03537 . 

  • Jobin, Anna; Ienca, Marcello & Vayena, Effy (2019).  «The global landscape of AI ethics guidelines»,  Nature Machine Intelligence  (1), 389–399. DOI  https://doi.org/10.1038/s42256-019-0088-2

  • Misuraca, Gianluca & van Noordt, Colin (2020).  Science for Policy report: AI Watch Artificial Intelligence in public services Overview of the use and impact of AI in public services in the EU. https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/bitstream/JRC120399/jrc120399_misuraca-ai-watch_public-services_30062020_def.pdf

  • Moan, Marit Hovdal; Ursin, Lars ; González-Esteban, Elsa; Sanahuja-Sanahuja, Rosana; Ramón Feenstra, Calvo, Patrici; García-Campá, Santiago & Rodríguez, Martha (2021).   Literature review and state of the art description . ETHNA System. Brussels, European Commission.  https://ethnasystem.eu/wp-content/uploads/2021/02/ETHNA_Report_state-of-the-art.pdf

  • Moan, Marit Hovdal & Ursin, Lars (2021).  ETHNA System: SWOT analyses of current and future HEFRC RRI initiatives . Brussels, European Commission.  https://ethnasystem.eu/wp-content/uploads/2021/04/20210226-D2.2-SWOT_NTNU-1.pdf

  • Muñoz, María L. (27 de julio de 2020). «Algoritmos y seguro: la fijación de la prima atendiendo a factores ajenos al riesgo ».  Almacén de derecho .  https://almacendederecho.org/algoritmos-y-seguro-la-fijacion-de-la-prima-atendiendo-a-factores-ajenos-al-riesgo

  • Victoria, María Sánchez Nadal (3 de enero de 2021). «Mi aplicación de control de la menstruación recopila datos íntimos y los comparte con Amazon, Google y Facebook » .  El País .  https://elpais.com/tecnologia/2021-01-01/mi-aplicacion-de-control-de-la-menstruacion-recopila-datos-intimos-y-los-comparte-con-amazon-google-y-facebook.html

  • Norrie, Thomas; Patil, Nishant; Yoon, Doe; Kurian, George; Li, Sheng; Laudon, James; Young, Cliff, Jouppi, Norman & Patterson, David (2021). «The Design Process for Google's Training Chips: TPUv2 and TPUv3»,  IEEE Micro , 41(2), 56-63. DOI  https://doi.org/10.1109/MM.2021.3058217

  • O’Neil, Cathy (2016).  Weapons of Math Destruction How Big Data Increases Inequality and Threatens Democracy . New York, Crown Publisher.

  • Owen, Richard; Stilgoe, Jack; Macnaghten, Phil; Gorman, Mike; Fisher, Erik & Guston, Dave (2013). «A framework for Responsible Innovation». In Richard Owen, John Bessant & Maggy Heintz (Eds.),  Responsible Innovation : Managing the Responsible Emergence of Science and Innovation in Society  (pp. 27–50). John Wiley & Sons Inc. DOI  https://doi.org/http://dx.doi.org/10.1016/j.respol.2013.05.008 .

  • Parris, Rich (2012). «Online T&Cs longer than Shakespeare plays – who reads them? »,  Wich? .  https://conversation.which.co.uk/technology/length-of-website-terms-and-conditions/ .

  • Pinedo, Ebenizer (10 de abril de 2019). «El primer libro creado por una inteligencia artificial».  Hipertextual. https://hipertextual.com/2019/04/primer-libro-creado-inteligencia-artificial

  • Reynolds, Matt (4 de octubre de 2017).  «Biased policing is made worse by errors in pre-crime algorithms » ,  New Scientist .   https://www.newscientist.com/article/mg23631464-300-biased-policing-is-made-worse-by-errors-in-pre-crime-algorithms/ .

  • Retraction Watch (2019). « Top 10 most highly cited retracted papers ».  Retraction Wach. Tracking retractions as a window into the scientific process.   https://retractionwatch.com/the-retraction-watch-leaderboard/top-10-most-highly-cited-retracted-papers/

  • Salinas, Pedro J. (2005). «Fraude científico en el ambiente universitario».  MedULA  (13), 43-47. 

  • Sáez , Cristina (26 de junio de 2018).  « Augmented Democracy » .  CCCB ,  http://lab.cccb.org/en/democracia-augmentada/

  • Sanz , E. (4 de junio de 2017).  « No es ciencia ficción, un algoritmo decidirá quién puede hipotecarse y quién no »,  El Confidencial .  https://www.elconfidencial.com/vivienda/2017-06-04/hipoteca-prestamos-algoritmos-seguros-bancos_1383183/ .

  • Seidel, Jaime (19 de marzo de 2019).  «How a ‘confused’ AI may have fought pilots attempting to save Boeing 737 MAX8s».  News Corp Australia Network .  https://www.news.com.au/technology/innovation/inventions/how-a-confused-ai-may-have-fought-pilots-attempting-to-save-boeing-737-max8s/news-story/bf0d102f699905e5aa8d1f6d65f4c27e

  • Smith , Mitch (22 de junio de 2016).  « In wisconsin, a backlash against using data to foretell »,   The   New York Times .  https://www.nytimes.com/2016/06/23/us/backlash-in-wisconsin-against-using-data-to-foretell-defendants-futures.html .

  • Strand, Roger (2019). «Striving for reflexive science».  Fteval Journal for Research and Technology Policy Evaluation (48), 56-61. DOI:  https://doi.org/10.22163/fteval.2019.368  

  • Sztompka, Piotr (2007). «Trust in Science Robert K. Merton’s Inspirations»,  Journal of Classical Sociology  7(2), 211-220.  DOI  https://doi.org/10.1177/1468795X07078038  

  • Tudela, Julio & Aznar, Justo (2013). «¿Publicar o morir? El fraude en la investigación y las publicaciones científicas».  Persona y bioética  17(1), 12-27. 

  • Vidal, Enrique; Romero, Veronica; Toselli, Alejandro H; Sánchez, Joan A; Bosch, Vicente; Quirós, Lorenzo; Benedi, José M.; Prieto, José R.; Pastor, Moisés & Casacuberta, Francisco (2020).  «The CARABELA Project and Manuscript Collection: Large-Scale Probabilistic Indexing and Content-based Classification»  17th International Conference on Frontiers in Handwriting Recognition (ICFHR) .  https://ieeexplore.ieee.org/stamp/stamp.jsp?arnumber=9257622

  • Writer, Beta (2019).  Lithium-Ion Batteries: A Machine-Generated Summary of Current Research .  Cham: Springer Nature.